W latach 2025–2029 realizowany jest projekt, którego pełna nazwa to: „Rozwój centrum kompetencji w zakresie cyfrowego udostępniania i zabezpieczania zbiorów Archiwów Państwowych w Narodowym Archiwum Cyfrowym – etap I: archiwa centralne i warszawskie”. Beneficjentem projektu jest Narodowe Archiwum Cyfrowe, a jednym z partnerów – Archiwum Państwowe w Warszawie.

Głównym celem projektu jest digitalizacja i udostępnienie online jak największej ilości materiałów archiwalnych, które jeszcze nie były publikowane.

Narodowe Archiwum Cyfrowe modernizuje serwis internetowy Szukaj w Archiwach i wewnętrzny Zintegrowany System Informacji Archiwalnej (ZoSIA), a także rozbudowuje infrastrukturę do digitalizacji, przechowywania, zabezpieczania i udostępniania danych.

Szukaj w Archiwach

Na portalu szukajwarchiwach.gov.pl prezentowane są dane z 118 jednostek organizacyjnych, zawierające ponad 81 milionów kopii cyfrowych i ponad 16 milionów opisów materiałów archiwalnych.

Serwis jest modernizowany w zakresie:
– rozbudowy wyszukiwarki, dodania możliwości prezentacji kopii cyfrowych nagrań dźwiękowych i filmów,
– budowy 2 nowych e-usług dla użytkowników,
– utworzenia API do komunikacji z innymi serwisami.

ZoSIA

System dla archiwistów ZoSIA jest modyfikowany w zakresie:
– budowy modułów do obsługi e-usług, udostępniania i przechowywania materiałów archiwalnych,
– obsługi i zarządzania kopiami cyfrowymi nagrań dźwiękowych i filmów,
– optymalizacji modułów systemu przeznaczonych do ewidencjonowania i raportowania.

Repozytoria

NAC odpowiedzialne jest za organizację, utrzymanie i modernizację Centralnego Repozytorium Cyfrowego oraz Zapasowego Repozytorium Cyfrowego, na których zabezpieczone są systemy informatyczne archiwów państwowych wraz z danymi oraz kopie cyfrowe zdigitalizowanych materiałów archiwalnych z całej sieci 32 archiwów państwowych oraz innych instytucji przechowujących materiały archiwalne. Zwiększa pojemność repozytoriów, inwestując w macierze, oprogramowanie, urządzenia bezpieczeństwa, biblioteki taśmowe. Tworzy magazyn kopii głębokich. Przygotowuje repozytoria na przyjęcie większej liczby dokumentów elektronicznych, które obecnie stanowią rosnącą część materiałów archiwalnych.

Digitalizacja

NAC buduje nowe stanowiska dla digitalizacji najcenniejszych zbiorów, które zabezpieczają aż 4 Archiwa Państwowe:

– Archiwum Główne Akt Dawnych,

– Archiwum Akt Nowych,

– Archiwum Państwowe w Warszawie,

– Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Wybrane do zabezpieczenia cyfrowego, istniejące w pojedynczych egzemplarzach materiały archiwalne mają kluczowe znaczenie dla historii Państwa Polskiego, od średniowiecza do współczesności. Podzielone pod względem chronologicznym zasoby AGAD i AAN uzupełniają się, stanowiąc bazę źródłową dla licznych kwerend. Znajdziemy tu dawne dokumenty królewskie i późniejsze akta ministerstw.

Z audiowizualnych zbiorów NAC opracowywana jest wersja cyfrowa setek tysięcy fotografii.

Zgromadzone w APW akta hipoteczne i notarialne stanowią podstawowy, historyczny materiał dla gwarantowania praw własnościowych.

Zgrupowanie w jednym projekcie digitalizacji jednych z najważniejszych źródeł archiwalnych Polski stanowi bezprecedensowy przykład zabezpieczenia i udostępnienia w masowej skali zasobów Archiwów Państwowych.

Łącznie przygotowanych zostanie 7 100 000 kopii cyfrowych z oryginałów i mikrofilmów, z których 86% zostanie udostępnionych w Internecie. Wytypowane do digitalizacji i prezentacji w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl materiały będą otwarte i dostępne cyfrowo.

Grupy docelowe

Z zasobów archiwów państwowych korzystają badacze, naukowcy, genealodzy, historycy, studenci, środowiska twórcze, agencje informacyjne. Odbiorcami danych z serwisów będą obywatele – szacuje się, że w ciągu 3 lat serwis odwiedzi 5 mln użytkowników, w każdym roku 1,66 mln, w tym:

– szkolnictwo i środowiska akademickie – szacuje się, że w ciągu 3 lat z serwisu do celów naukowych skorzysta 1,2 mln osób,

– odbiorcy mediów i portali społecznościowych – szacowany trzyletni zasięg to 1,5 mln osób,

– członkowie i pracownicy organizacji pozarządowych,  

– pracownicy administracji rządowej i samorządowej oraz instytucji kultury.

Łącznie przewidywany jest wzrost nowych i zmodernizowanych publicznych usług i procesów cyfrowych do 6,1 mln użytkowników rocznie.

Projekt realizowany jest w ramach Programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Priorytet FERC.02 Zaawansowane usługi cyfrowe

Działanie FERC.02.03 Cyfrowa dostępność i ponowne wykorzystanie informacji

Wartość całkowita projektu wynosi 87 932 000 zł.

W tym dofinansowanie ze środków UE to 79,71%, czyli 70 090 597,20 zł.

Finansowanie w ramach środków krajowych (budżet państwa) to 17 841 402,80 zł.

Lata realizacji: 2025–2029.

Lista mierzalnych wskaźników projektu:

• Instytucje publiczne otrzymujące wsparcie na opracowywanie usług, produktów i procesów cyfrowych – 4 szt.
• Liczba podmiotów, które udostępniły informacje sektora publicznego/dane prywatne on-line – 4 szt.
• Użytkownicy nowych i zmodernizowanych publicznych usług, produktów i procesów cyfrowych – wzrost z 45 000 000 do 61 000 000 użytkowników na rok
• Liczba baz danych udostępnionych on-line poprzez API – 1 szt.
• Liczba platform udostępniania dokumentów zawierających informacje sektora publicznego/dane prywatne – 1 szt.
• Liczba pracowników IT objętych wsparciem szkoleniowym – 16 osób
• Liczba pracowników niebędących pracownikami IT, objętych wsparciem szkoleniowym – 24 osoby
• Liczba udostępnionych on-line dokumentów zawierających informacje sektora publicznego/dane prywatne – 6 100 000 szt.
• Liczba uruchomionych systemów teleinformatycznych – 1 szt.
• Liczba utworzonych API – 1 szt.
• Liczba zdigitalizowanych dokumentów zawierających informacje sektora publicznego/dane prywatne – 7 100 000 szt.
• Rozmiar udostępnionych on-line informacji sektora publicznego/danych prywatnych – 11,63 TB
• Rozmiar zdigitalizowanych informacji sektora publicznego/danych prywatnych – 215,43 TB