PLANSZA 1

Od Ziuka do Dziadka. Józef Piłsudski w zbiorach Archiwum Państwowego w Warszawie

Dowódca I Brygady Legionów Polskich, Naczelnik Państwa, marszałek Polski, Wielki Mistrz i Kawaler Orderu Orła Białego – Józef Piłsudski (1867–1935) to bez wątpienia jedna z najbardziej znanych postaci w historii Polski. Chociaż część podejmowanych przez niego decyzji do dziś budzi kontrowersje wśród badaczy, nie ulega wątpliwości, że odegrał on kluczową rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości i kształtowaniu się polityki wewnętrznej i zagranicznej II Rzeczypospolitej.

W zasobie Archiwum Państwowego w Warszawie znajdują się liczne materiały fotograficzne i aktowe dokumentujące życie i działalność marszałka, jak również prezentujące proces kształtowania się jego legendy i różne formy jego upamiętnienia po śmierci.

Kurator: Marek Teler

Opracowanie graficzne: Anastasia Smyk

PLANSZA 2

Fotograficzne portrety

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Józef Piłsudski w dobie legionowej; Portret Józefa Piłsudskiego, fot. Zdzisław Marcinkowski; Komendant Józef Piłsudski z porucznikiem Bolesławem Wieniawą-Długoszowskim, 1916; Józef Piłsudski na tle Orła Białego; Józef Piłsudski w rejonie Kostiuchnówki, 1916.

PLANSZA 3

Marszałek z obrazu

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Pocztówka z portretem Józefa Piłsudskiego autorstwa Antoniego Kamieńskiego; Pocztówka z portretem Józefa Piłsudskiego pędzla Wojciecha Kossaka; Pocztówka z portretem Józefa Piłsudskiego pędzla Aleksandra Dobrowolskiego; Naczelnik Józef Piłsudski w Głównej Kwaterze, Adam Setkowicz, 1915; Przekroczenie granicy rosyjskiej przez Józefa Piłsudskiego na czele oddziałów strzeleckich, Adam Setkowicz, 1915.

PLANSZA 4

W otoczeniu wojska

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Wymarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej z Oleandrów w Krakowie 6 sierpnia 1914 r. Komendant Józef Piłsudski w otoczeniu oficerów Legionów: Walerego Sławka, Kazimierza Sosnkowskiego i Władysława Beliny-Prażmowskiego. Kompanią dowodzi por. Tadeusz Kasprzycki, Jerzy Kossak, 1934; Legioniści w okopach: na pierwszym planie biskup Władysław Bandurski, Mieczysław Ryś-Trojanowski, Bolesław Roja, w głębi Józef Piłsudski, 1914; Józef Piłsudski podczas rewii w Święto Kawalerii w Krakowie, 1933; Józef Piłsudski przed swą kwaterą w otoczeniu sztabu Pierwszej Kompanii Kadrowej, 1914; Józef Piłsudski ze sztabem Pierwszej Kompanii Kadrowej w Kielcach, 1914.

PLANSZA 5

Córki Marszałka

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Jadwiga i Wanda Piłsudskie, fot. Leon Baranowski, lata 20; Józef Piłsudski w towarzystwie córek Wandy i Jadwigi, fot. Leon Baranowski, lata 20.; Jadwiga i Wanda Piłsudskie, fot. Leon Baranowski, lata 20.; Indeks słuchaczki rzeczywistej Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie Wandy Piłsudskiej, 1937.

PLANSZA 6

Zamach majowy

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Dodatek nadzwyczajny „Kuriera Warszawskiego” z artykułem Zbuntowanie się marszałka Piłsudskiego, dotyczącym zamachu majowego, 12 maja 1926 r.; Józef Piłsudski w otoczeniu wiernych mu oficerów na moście Poniatowskiego w Warszawie, 12 maja 1926 r.; Odezwa prezydenta Polski Stanisława Wojciechowskiego Żołnierze Rzeczypospolitej z 12 maja 1926 r.; Posterunek wojskowy przy wjeździe na most Kierbedzia w czasie zamachu majowego, 12–15 maja 1926 r.

PLANSZA 7

Piłsudski na afiszach

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Afisz informujący o uroczystościach z okazji imienin Józefa Piłsudskiego, organizowanych 18-20 marca we Włodzimierzu przez Komitet Obywatelski Miasta Włodzimierza, 1935; Afisz wydany z okazji dziesięciolecia odzyskania przez Polskę niepodległości, przedstawiający podobizny członków rządu Rzeczypospolitej Polskiej: pierwszego Naczelnika Państwa marszałka Józefa Piłsudskiego, prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego, prezesa Rady Ministrów Kazimierza Bartla, prymasa Polski księdza Augusta Hlonda, marszałka Senatu profesora Juliana Szymańskiego oraz marszałka Sejmu Ignacego Daszyńskiego, 1928; Afisz wydany przez prezydenta Krakowa dr Mieczysława Kaplickiego informujący o pogrzebie Józefa Piłsudskiego, 1935.

PLANSZA 8

Ostatnie pożegnanie

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Trumna ze zwłokami marszałka Józefa Piłsudskiego w kaplicy św. Leonarda na Wawelu, 1935; Kryształowa urna z sercem marszałka Józefa Piłsudskiego, 1935; Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego, 1935; Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego, 1935; Srebrna trumna z ciałem Józefa Piłsudskiego w kaplicy św. Leonarda na Wawelu, 1935.

PLANSZA 9

Upamiętnienie Marszałka

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Tablica upamiętniająca marszałka Józefa Piłsudskiego; Medal pamiątkowy Dziesięciolecia Zwycięskiego Odparcia Najazdu Rosji Sowieckiej, 1930; Model kopca Józefa Piłsudskiego w Krakowie na Sowińcu, 1935; Józef Piłsudski, drzeworyt Kazimierza Wiszniewskiego, 1936; Testament ze słowami Adama Niepielskiego na melodię Pierwszej Brygady w układzie na chór męski Karola Guzikowskiego, 1928.

PLANSZA 10

Kopiec Józefa Piłsudskiego w Krakowie

Ilustracje z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie: Urna z ziemią spod Cecory, złożona przez Zarząd Główny Ligi Morskiej i Kolonialnej na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca; Urna (oryginalna menażka żołnierza piechoty szwedzkiej z 1867 r.) z ziemią ze Szwecji, złożona przez Towarzystwo Polsko-Szwedzkie na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca; Urna z ziemią zebraną ze wszystkich lotnisk polskich przez Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca; Urna z ziemią z dziedzińca Piotra Skargi, złożona przez studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca; Urna z ziemią, złożona przez Studentów Polaków Politechniki Gdańskiej z podwórza Polskiego Domu Akademickiego w Gdańsku na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca; Urny z ziemią złożone na kopiec Józefa Piłsudskiego, fot. Stanisław Kolowca.