ARCHIWUM PAŃSTWOWE W WARSZAWIE

Dziewiąta edycja konferencji „Educare necesse est…”!

przedstawia sowe symbol educare

przedstawia sowe symbol educareW ramach tegorocznego Festiwalu Nauki Archiwum Państwowe w Warszawie zaprasza do udziału w dziewiątej edycji Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est…”. Tematem obrad będzie „Miasto i jego mieszkańcy w dokumencie, historiografii i dydaktyce od starożytności do końca XX w.”. Konferencja jest dwudniowa (23–24 września br.). Można w niej uczestniczyć stacjonarnie — 23 września (wtorek) w Centralnym Przystanku Historia IPN przy ul. Marszałkowskiej 107, 24 września (środa) w Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wydziale w Warszawie przy ul. Świętojerskiej 9. Można też dołączyć online, klikając na linki:

 

 

 

 

 

linki do obrad pierwszego dnia:

IX Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków – MIASTO I JEGO MIESZKAŃCY [Panel 1 cz.1]

IX Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków – MIASTO I JEGO MIESZKAŃCY [Panel 1 cz.2]

IX Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków – ŹRÓDŁA DO HISTORII MIAST [Panel 2 cz.1]

IX Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków – MIASTO I JEGO MIESZKAŃCY [Panel 2 cz.2]

link do obrad drugiego dnia: https://tiny.pl/4jwybch4

O tematyce wystąpień informuje program konferencji.

Program dziewiątej edycji Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est…” (296 KB)

29. edycja Festiwalu Nauki w Warszawie!

Na ilustracji widać niebieski napis 29. Festiwal Nauki Warszawa.

W dniach 19–28 września 2025 w Warszawie rozpocznie się 29. edycja Festiwalu Nauki – największego i najstarszego święta nauki. Na publiczność czeka 996 wydarzeń popularnonaukowych organizowanych przez 125 jednostek! W tym 411 spotkań ogólnodostępnych, 12 wystaw i 391 lekcji (573 z powtórzeniami). Na niektóre spotkania obowiązują zapisy (przy nich widnieje adnotacja w programie, pod jakim adresem można się zarejestrować), a lekcje szkoły zamawiają w specjalnie skonstruowanym systemie internetowym.

Patronem 29. edycji Festiwalu Nauki jest prof. Hilary Koprowski, twórca pierwszej skutecznej szczepionki przeciwko wirusowi polio, wywołującemu chorobę Heinego-Medina. Szczepionka wynaleziona przez prof. Koprowskiego była rewolucyjna, a podawanie jej doustnie powodowało, że w krótkim czasie możliwe było zaszczepienie dużej liczby ludzi. Dzięki niemu udało się zakończyć epidemię polio, która trwała w Polsce w latach 50., kiedy rocznie wykrywano kilka tysięcy przypadków zakażenia, a już po 3 latach masowego podawania szczepionki liczba ta spadła do kilkunastu przypadków.

W ramach tegorocznego Festiwalu Nauki odbędą się m.in. wykłady, wystawy, warsztaty czy gry edukacyjne. Otwarte drzwi do instytucji badawczych pozwolą uczestniczyć w codziennej pracy naukowców i poznania nauki wszystkimi zmysłami. Niektóre wydarzenia będą relacjonowane online (w tym wszystkie debaty główne), a inne nagrywane i umieszczane na YouTube. Tak więc zainteresowani, którym nie uda się dotrzeć na miejsce, będą mieli szansę na ich objerzenie.

„Co roku organizując Festiwal Nauki staramy się stworzyć atmosferę naukowego święta. Jesteśmy przekonani, że udział w Festiwalu pomaga uczestnikom lepiej zrozumieć otaczający nas świat, a także pozwala dowiedzieć się, na jakie pytania nauka szuka odpowiedzi” – zaznacza dr Zuzanna Toeplitz, Dyrektorka Festiwalu Nauki.

W ramach Festiwalu odbędą się m.in. debaty i wydarzenia specjalne organizowane przez Radę Programową, podczas których będą poruszane takie tematy jak technologie kwantowe, sztuczna inteligencja, dobre odchodzenie czy koronacja Bolesława Chrobrego inaczej.

Goście Festiwalu będą mogli także uczestniczyć w spotkaniach całodniowych mających wiele różnorodnych atrakcji w postaci pokazów, wystaw, warsztatów, konkursów czy wycieczek naukowych. Zapraszamy m.in. na: Festiwal Młodego Inżyniera czy Piknik dla całej rodziny: „Las jakiego nie znamy”. Do spotkań można dołączyć w dowolnej chwili ich trwania.

Każdy może znaleźć coś, co go w nauce interesuje – niezależnie od wieku i poziomu wykształcenia. Szczególną uwagę zwraca organizowane już po raz trzeci wydarzenie: Dzień Nauki. W tym roku odbędzie się on na USWPS – 21 września, UW – 27 września. Zapraszamy na spotkania z naukowcami i naukowczyniami z tych uczelni, ale także licznymi gośćmi z innych jednostek naukowych.

Poza wydarzeniami podczas Dnia Nauki, UW organizuje także spotkania tj.: dyskusję o potędze niedoskonałości, sprawiedliwych podziałach, zwiedzanie warszawskiego cyklotronu czy gry edukacyjne. Z kolei Politechnika Warszawska zaprasza m.in. na Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa, gdzie Goście zapoznają z budową kokpitu współczesnego samolotu pasażerskiego Boeing 737 MAX oraz na warsztaty modelarskie – samodzielne składanie modelu szybowca PW-5 Smyk – wydarzenia, które od lat cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem.

Współorganizatorami wspierającymi Festiwal finansowo i organizacyjnie, poza wymienionymi wcześniej, Uniwersytetem Warszawskim i Politechniką Warszawską, są także: Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Uniwersytet SWPS oraz Akademia Leona Koźmińskiego.

Organizatorów i współorganizatorów łączy przekonanie, że o współczesnej nauce należy rozmawiać ze społeczeństwem, udostępniać wiedzę i najnowsze odkrycia; również po to, by zyskiwać poparcie społeczne dla dalszego rozwoju nauki w Polsce.

Na ilustracji widać niebieski napis 29. Festiwal Nauki Warszawa.

Sponsorem rządowym Festiwalu Nauki jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Środki pochodzą z programu Społecznej Odpowiedzialności Nauki II. Sponsorem od wielu lat jest spółka Atende.

Partnerami są: Miasto Stołeczne Warszawa i Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, dzięki którym co roku mogą odbywać się lekcje festiwalowe dla zorganizowanych grup szkolnych. Patronat honorowy nad Festiwalem objęli jak co roku: Prezydent m.st. Warszawy, Prezes Polskiej Akademii Nauk oraz Przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Warszawskich. Patroni medialni Festiwalu: TVP INFO, TVP3 Warszawa, Gazeta Wyborcza, Polityka, Wiedza i Życie, Świat Nauki (Scientific American), Pulsar – portal popularnonaukowy i Wszechnica.

Program wszystkich wydarzeń i wyszukiwarka, dzięki której łatwiej znaleźć interesujące spotkania poprzez filtrowanie w zależności m.in. od dnia, dziedziny czy grupie dedykowanej, dostępne są na stronie Festiwalu Nauki: https://festiwalnauki.edu.pl/program

Festiwal Nauki inauguruje debatą „Czy sztuczna inteligencja unieważni naukę?”. Niektórzy spodziewają się, że sztuczna inteligencja osiągnie możliwości nadludzkie, np. w matematyce czy programowaniu. Czy będą potrzebni naukowcy, czy będzie potrzebna nauka? Debata odbędzie się w piątek 19 września o godz. 18.00 w Auli 9/B Wydziału Biologii, ul. Miecznikowa 1, 02-096 Warszawa.

Sposoby medialnej manipulacji. Wraz z poczuciem zagrożenia pojawiły się obrazy świata silnie manipulujące społeczną świadomością zacierające różnice między prawdą a fałszem. Czy można przez dialog i perswazję wyplenić manipulację? To tylko niektóre z pytań, na które odpowiedzi poszukamy w trakcie wydarzenia zaplanowanego na sobotę, 20 września na godz. 17.00 w Auli prof. Jana Baszkiewicza, Wydział Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych na Krakowskim Przedmieściu 26/28.

W tej sali odbędzie się także spotkanie: Modyfikacje genetyczne a medycyna: korzyści i zagrożenia. Czy genetyka zmieni oblicze medycyny? Porozmawiamy o terapii genowej, redagowaniu genów i granicach ingerencji w materiał genetyczny. Debata z udziałem ekspertów rozpocznie się 21 września o godz. 17.00.

Czy technologie kwantowe mają realny wpływ na nasze życie? ONZ ogłosiła rok 2025 Rokiem Nauki i Technologii Kwantowych. Eksperci z uczelni i firm technologicznych odpowiedzą na pytania dotyczące stanu aktualnego, wyzwań i ryzyk związanych z kwantową rewolucją. Debata zaplanowana jest na 26 września o godz. 18.00 na Wydziale Fizyki, sala 0.03, ul. Pasteura 5.

Na Wydziale Fizyki UW, również w sali 0.03, odbędzie się spotkanie: Dobre odchodzenie. W filozofii podejście do śmierci określają dwa, stanowiska: śmierć nas nie dotyczy lub śmierć jest w życiu obecna i odgrywa fundamentalną rolę. Między tymi poglądami mamy całą gamę poglądów pośrednich. Debata odbędzie się 27 września o g. 17.00.

Odmienne stany świadomości. O psychodelikach słów kilka. Jakie są źródła renesansu psychodelików? Jak wpływają na psychikę, relacje społeczne i kulturę? Czy mogą być lekarstwem na samotność? Czy mogą być źródłem narodzin jogi? Na te pytania eksperci odpowiedzą podczas debaty zaplanowanej na 28 września o godz. 17.00 także na Wydziale Fizyki, sala 0.03, ul. Pasteura 5, 02-093 Warszawa.

Podczas debaty, organizowanej w ostatnim dniu festiwalu, tj. w niedzielę 28 września, wręczona zostanie nagroda Złotej Róży za najlepszą książkę popularnonaukową ostatnich 12 miesięcy.

Wszystkie debaty główne będzie można śledzić dzięki transmisji online, linki będą dostępne w programie internetowym.

W dniu 25 września o godz. 18.00, w sali nr 107 Starej Biblioteki UW na Krakowskim Przedmieściu 26/28, odbędzie się wykład Laureata nagrody „Złota Róża 2024” Adama Zbyryta zatytułowany „Ptaki na dobre samopoczucie, czyli o wpływie tych zwierząt na dobrostan psychiczny ludzi”.

Ponadto odbędą się lekcje festiwalowe, kierowane są do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, przede wszystkim znajdujących się w Warszawie (obowiązuje wcześniejsza rejestracja.

Od początku września będzie trwać także zabawa terenowa, polegająca na pobraniu ze strony Festiwalu krzyżówki i udania się pod wskazane adresy po pytanie do hasła. Haseł będzie 10, więc jest to okazja do zwiedzenia Warszawy, oraz zobaczenia części jednostek organizujących FN m.in. Muzeum Geologicznego PIG-PIB, Narodowego Muzeum Techniki w Warszawie, Wydziału Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej, Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. Więcej informacji można znaleźć na stronie Zabawa terenowa (festiwalnauki.edu.pl).

Nieodłączną częścią Festiwalu Nauki jest plebiscyt publiczności na najlepsze/najciekawsze/najbardziej interesujące spotkania 29. Festiwalu Nauki w Warszawie! W tym roku publiczność będzie oceniać organizatorów w trzech kategoriach, które podzielone są na podstawie liczby uczestników, którzy mogą z nich skorzystać. Głos będzie można oddać do 6 października.

Serdecznie zapraszamy do udziału w 29. Edycji Festiwalu Nauki!

Rusza 5. edycja konkursu „Bez korzeni nie zakwitniesz”

Na plakacie widać chłopca i dziewczynę siedzących na drzewie, obok tekst w języku polskim, u dołu logotypy instytucji.

Zapraszamy uczniów klas 4-8 szkół podstawowych i ich nauczycieli do udziału w 5. edycji konkursu „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”! Zadaniem uczestników, podobnie jak przy poprzednich edycjach, będzie przygotowanie projektu edukacyjnego z drzewem genealogicznym swojej rodziny.

Cztery poprzednie edycje konkursu spotkały się z wyjątkowym zainteresowaniem i pozytywnym odbiorem uczniów i nauczycieli. W poprzedniej edycji, rozstrzygniętej w maju 2025 r., wpłynęła rekordowa liczba aż 684 prac z 370 szkół podstawowych. Dzięki udziałowi w konkursie „młodzi genealodzy” stawiają pierwsze kroki w obszarze poszukiwań genealogicznych, a jednocześnie rozwijają swoją kreatywność i kompetencje cyfrowe, tworząc ożywione fotografie, cyfrowe drzewa genealogiczne, rodzinne podcasty i filmy.

Założeniem konkursu jest zainteresowanie młodych ludzi dziejami własnej rodziny i tematyką poszukiwań genealogicznych oraz kulturą i historią najbliższej okolicy, regionu i kraju. Inicjatywa ma ukazać wartość wspólnego dziedzictwa i pamięci oraz edukować na temat gromadzenia i sposobów zabezpieczania pamiątek w domowym archiwum. Projekt wpływa także na rozwijanie kreatywności i umiejętności cyfrowych uczniów oraz poprawę relacji rodzinnych.

Konkurs wspiera również działalność innowacyjną szkół poprzez możliwość wykorzystania pracy konkursowej na zajęciach edukacyjnych przy użyciu różnych narzędzi, w tym Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.

Udział w konkursie „Bez korzeni nie zakwitniesz” to także okazja do dobrej zabawy i zacieśniania więzi z bliskimi. Lepsze poznanie historii małych ojczyzn (wsi, miast i miasteczek) pozwala poczuć się częścią większej historii naszej ojczyzny.

W konkursie mogą uczestniczyć uczniowie szkół podstawowych z klas 4-8. Zadaniem uczestników jest stworzenie drzewa genealogicznego i opracowanie projektu edukacyjnego w formie prezentacji pod opieką nauczyciela – na podstawie m.in. rozmów (wywiadów) z bliskimi oraz informacji, dokumentów i zdjęć znalezionych w archiwum rodzinnym i w Archiwach Państwowych.

W tym roku nowością jest etap szkolny, który potrwa od 9 do 16 marca 2026 r. W tym czasie Komisje Szkolne ocenią kompletność zgłoszenia konkursowego oraz prezentację pracy przez ucznia.

Prace, które przejdą etap szkolny, będzie można zgłosić do etapu wojewódzkiego od 17 do 24 marca 2026 r. za pomocą formularza zgłoszeniowego zamieszczonego na stronie konkursu.

Szczegóły i regulamin konkursu znajdziesz na stronie Archiwa Rodzinne Niepodległej w zakładce Konkurs.

Na plakacie widać chłopca i dziewczynę siedzących na drzewie, obok tekst w języku polskim, u dołu logotypy instytucji.

Konkurs „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna” to wspólne przedsięwzięcie Archiwów Państwowych oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. Koordynatorami 5. edycji są Archiwum Państwowe w Białymstoku i Archiwum Państwowe w Suwałkach.

Patronat honorowy nad konkursem objęła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska. 

Archiwum Państwowe w Warszawie zaprasza na „spacer Trasą W-Z”

Na ilustracji widać czarno-białą fotografię ukazującą ruchliwą ulicę z samochodami i budynki w tle oraz ciastko i napisy w języku polskim w kolorach białym i czerwonym.

Archiwum Państwowe w Warszawie przygotowało nową wystawę „Pójdę z tobą na spacer nową Trasą W-Z…”, opowiadającą historię budowy Trasy W-Z od pomysłu do realizacji. Będzie ją można zobaczyć we wrześniu 2025 r. w przestrzeni galerii W-Z.

„Jest to dzieło zroszone ludzkim potem i przesiąknięte najserdeczniejszym ludzkim uczuciem… Budowa Trasy W-Z wychowała nowe pokolenie patriotów, którzy dają niezrównane przykłady ofiarnego wysiłku i bohaterstwa pracy” – mówił o Trasie W-Z prezydent Polski Bolesław Bierut w czasie jej uroczystego otwarcia 22 lipca 1949 r., w piątą rocznicę uchwalenia manifestu PKWN. Chociaż budowa Trasy W-Z wykorzystywana była przez komunistyczne władze do celów propagandowych, trwale wpisała się w krajobraz stolicy, a za sprawą piosenki Mieczysława Fogga Pójdę z tobą na spacer nową Trasą W-Z i słynnego warszawskiego ciastka „wuzetka” znalazła też poczesne miejsce w polskiej popkulturze.

To właśnie utwór Fogga stał się inspiracją do tytułu nowej wystawy Archiwum Państwowego w Warszawie „Pójdę z tobą na spacer nową Trasą W-Z…”, którą będzie można oglądać od 1 do 22 września 2025 r. w galerii W-Z przy schodach ruchomych prowadzących na Stare Miasto. Umieszczone zostały na niej odwzorowania cyfrowe materiałów archiwalnych z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie, dokumentujące proces powstawania najsłynniejszej polskiej arterii komunikacyjnej. Szkicom, projektom i fotografiom Trasy W-Z towarzyszy opowieść o wspólnym wysiłku architektów i robotników, dzięki którym tę wielką inwestycję udało się zrealizować w ciągu zaledwie 22 miesięcy.

Na ilustracji widać czarno-białą fotografię ukazującą ruchliwą ulicę z samochodami i budynki w tle oraz ciastko i napisy w języku polskim w kolorach białym i czerwonym.

Tak więc z piosenką Fogga na ustach i z „wuzetką” w ręku zapraszamy w podróż w czasie do Warszawy końca lat 40., kiedy to miasto po sześciu latach wojennej pożogi podnosiło się z ruin i wspólnym wysiłkiem mieszkańców całej Polski zyskiwało nowe oblicze.

72. Urodziny Starówki w Archiwum Państwowym w Warszawie

Na ilustracji widać fragment projektu architektonicznego na czerwonym tle i tekst w języku polskim oraz czerwony kwadrat z różowym kwadratem w środku i logotyp Archiwum Państwowego w Warszawie.

Archiwum Państwowe w Warszawie bierze udział w 72. Urodzinach Starówki, które odbędą się w dniach 18–19 lipca 2025 r. Zapraszamy Państwa serdecznie do obejrzenia wystawy „Wizje. Warszawa niezrealizowana” prezentowanej na murach obok Barbakanu. Zostaną na niej pokazane odwzorowania cyfrowe rysunków z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie autorstwa m.in. Jana Knothego, Macieja Nowickiego, Zygmunta Stępińskiego i Kazimierza Marczewskiego. W sobotę 19 lipca o godz. 16:00 odbędzie się oprowadzanie kuratorskie. Wystawa czynna będzie do 22 sierpnia 2025 r.

Z kolei 19 lipca w godz. 11:00–18:00 w siedzibie Archiwum Państwowego w Warszawie przy ul. Krzywe Koło 7 prezentowane będą w gablotach oryginalne rysunki architektów powojennej stolicy. Na ścianach będzie można z kolei zobaczyć cyfrowe odwzorowania materiałów, które nie znalazły się na głównej wystawie.

O wystawie „Wizje. Warszawa niezrealizowana”:

Fantazje o nowym kształcie miasta otwartego na zmiany po zniszczeniach wojennych. Wyobrażenia o przestrzeni uwolnionej od bagażu dziewiętnastowiecznych błędów architektonicznych.

Polscy planiści, wychowani na przedwojennym modernizmie, śnią o mieście, w którym człowiek staje się podmiotem. W 1945 roku dostają unikatową szansę na realizację swoich zawodowych marzeń.

Archiwum Państwowe w Warszawie jest przechowawcą unikatowych szkiców koncepcyjnych odbudowy Warszawy po roku 1945.

[…] czy „ludzie trzeźwi”, onieśmieleni trudnościami chwili bieżącej będą pragnęli tak pięknego śródmieścia? Czy dojrzała do czynu współczesna polska myśl architektoniczna znajdzie we własnym społeczeństwie pełne zrozumienie, ów klimat sprzyjający, tak niezbędny przy realizacji wielkich, w daleką przyszłość wybiegających zamierzeń?

(Wanda Telakowska o szkicach Macieja Nowickiego Na marginesie, „Skarpa Warszawska” nr 2, 1945)

 

MObywatelCyfryzacja KPRMFundacja Widzialni

Strona została opracowana w ramach projektu Polska Akademia Dostępności realizowanego przez Fundację Widzialni i Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

 

APW